Blog: Espolite | Espolite knopen – kleine Nederlandse knopen met een groot verhaal
Oude vintage knoopjes van het merk Espolite met op de doos de tekst: 'Eerste klas Nederlands fabrikaat' wasecht en kookvast en van plastic-materiaal.
Sommige namen verdwijnen bijna volledig uit de geschiedenis. Toch duiken ze soms weer op wanneer een oude fourniturenwinkel wordt ontruimd of een vergeten voorraad op zolder wordt ontdekt. Espolite is zo'n naam.
Hoewel tegenwoordig nauwelijks documentatie over het merk te vinden is, bestaan er nog originele Espolite-doosjes en duizenden ongebruikte knoopjes die laten zien dat het ooit een serieus Nederlands knopenmerk moet zijn geweest.
Een Nederlandse fabrikant
Alles wijst erop dat Espolite een Nederlandse knopenfabriek of merknaam was. De knopen werden verkocht in eigen merkdoosjes waarop duidelijk de naam Espolite stond gedrukt. Dat is een belangrijk detail, want veel groothandels verkochten destijds knopen anoniem. Een eigen verpakking wijst meestal op een fabrikant of een sterke merkidentiteit.
Helaas zijn bedrijfsarchieven voor zover bekend niet bewaard gebleven of nog niet teruggevonden. Daardoor blijven veel vragen voorlopig onbeantwoord.
Een bijzondere herinnering uit Amerika
Jaren geleden ontving ik een e-mail van een vrouw uit de Verenigde Staten. Zij vertelde dat haar grootvader eigenaar zou zijn geweest van de Espolite-fabriek.
Helaas is deze e-mail verloren gegaan tijdens een onherstelbare bulkverwijdering. Daardoor zijn haar naam en verdere gegevens niet meer bekend en kan dit verhaal op dit moment niet worden geverifieerd.
Mocht iemand deze familiegeschiedenis herkennen of beschikken over documenten, foto's of advertenties van Espolite, dan houd ik mij van harte aanbevolen. Iedere nieuwe aanwijzing helpt om een stukje Nederlandse textielgeschiedenis terug te vinden.
De bekende Espolite-knopen
De Espolite-knopen die ik in mijn collectie heb, zijn ongeveer 10 millimeter (1 centimeter) groot.
Ze hebben een karakteristieke achterkant met een zogenoemd vissenoog.
Wat is een vissenoog?
Een vissenoog is een kleine, ronde verdikking aan de achterkant van een kunststof knoop waardoor de draad iets verdiept komt te liggen. Hierdoor ligt de draad beter beschermd en slijt hij minder snel.
In oudere fourniturencatalogi en onder coupeuses werd deze uitvoering vaak simpelweg aangeduid als een vissenoogknoop.
Juist dit detail maakt Espolite-knopen direct herkenbaar voor kenners.
Vermoedelijke datering
Op basis van het materiaal, de afwerking, de verpakking en vergelijkbare Nederlandse fournituren vermoed ik dat veel Espolite-knopen dateren uit ongeveer:
- eind jaren 30
- jaren 40
Een exacte datering is op dit moment echter nog niet met archiefmateriaal bevestigd.
Voor verzamelaars van fournituren zijn dit kleine tijdcapsules.
Om te gebruiken voor je eigen naaiwerk, kaarten maken, maar ook fantastisch als decoratie met andere oude vintage of brocante fournituren of bij een brocante naaimachine in een glazenpotje of voor in een oude naaidoos.
De knoopjes zijn nooit gebruikt en komen uit een vintage fournituren inventaris van de jaren '40, die jaren ongemoeid is gebleven.
Waarom zijn Espolite-knopen bijzonder?
Hoewel het kleine gebruiksvoorwerpen zijn, vertellen ze veel over de Nederlandse kledingindustrie.
Ze herinneren aan een tijd waarin:
- vrijwel iedere stad meerdere fourniturenwinkels had;
- kleding regelmatig werd gerepareerd in plaats van weggegooid;
- Nederlandse fabrieken zelf knopen produceerden;
- kwaliteit belangrijker was dan massaproductie.
Veel van deze bedrijven verdwenen na de jaren vijftig en zestig door veranderende productiemethoden en internationale concurrentie.
Verzamelwaarde
Originele Espolite-knopen zijn vooral interessant wanneer zij nog:
- in het originele doosje zitten;
- op de originele kaart bevestigd zijn;
- ongebruikt (new old stock) zijn;
- afkomstig zijn uit een oude fourniturenvoorraad.
Voor verzamelaars zijn juist de complete verpakkingen vaak net zo interessant als de knopen zelf, omdat zij informatie bevatten die nergens anders is vastgelegd.
Een oproep
Het Nederlands Knopenarchief probeert de geschiedenis van Nederlandse knopenfabrikanten te bewaren voordat deze voorgoed verloren gaat.
Heeft u informatie over Espolite, oude catalogi, advertenties, foto's, facturen of weet u waar de fabriek gevestigd was?
Dan hoor ik dat heel graag. Samen kunnen we de geschiedenis van dit vrijwel vergeten Nederlandse merk weer zichtbaar maken.
Espolite knopen, Nederlandse knopenfabriek, vintage knopen, oude fournituren, Nederlandse fournituren, vissenoogknopen, kunststof knopen, jaren 30 knopen, jaren 40 knopen, knopen verzamelen, knopenarchief, Pearls and Roses, Nederlands textielerfgoed.
@Foto: oude krant (1952) en Pearls and Roses
